In de LHBTIQ+ gemeenschap worden veel dingen als ‘Roze’
aangeduid. Kijk maar naar Roze Zaterdag, Roze Maandag op de kermis van Tilburg
en belangen groep voor LHBTIQ+ ouderen Roze50+.
Waar komt die benaming eigenlijk vandaan? Waarom is nou
juist de kleur roze symbool geworden voor alles wat onderdeel is van de
Regenboogwereld?
Een verklaring hiervoor is terug te voeren op de
homovervolging in de Tweede Wereldoorlog.
In de Tweede Wereldoorlog werd er in de straf- en
concentratiekampen veel waarde gehecht aan het catalogiseren van mensen. Alle
gevangenen kregen een gekleurde driehoek opgespeld om aan te geven waarom ze
daar zaten. Geel hoorde bij Joden, rood bij politieke gevangenen zoals
bijvoorbeeld communisten, zwart was voor zogenaamde asocialen en roze was voor
homoseksuele mannen.
De kleur roze lijkt met opzet gekozen omdat in die tijd
roze al als uitermate vrouwelijk werd gezien. En een homoseksueel kon geen
echte man zijn, die moest wel extreem vrouwelijk zijn.
En ja, alleen mannen kregen een roze driehoek wegens
‘afwijkende seksualiteit’. Vrouwen die relaties hadden met andere vrouwen
werden gezien als asociaal. Ze gedroegen zich tegennatuurlijk, onvrouwelijk en
omdat ze geen kinderen baarden waren ze ‘geen goed lid van de samenleving’.
Je kunt je voorstellen waarom na de tweede wereldoorlog
de roze driehoek geen positief symbool was. Het herinnerde aan ongewenste
zichtbaarheid en illegaliteit. Het werd synoniem aan het gevaar van
zichtbaarheid.
Dit veranderde in 1970. Een aantal personen wilden een
eind maken aan de onzichtbaarheid van de homovervolging en probeerde op 4 mei
een krans te leggen tijdens de Nationale Dodenherdenking. Ze werden
gearresteerd en afgevoerd voor ze hun plan konden uitvoeren. Ook activisten die
flyers uitdeelden over homovervolging werden gearresteerd.
Bij de demonstratie tegen deze arrestaties en het gebrek
aan erkenning van het leed wat homo’s was aangedaan en de op dat moment nog
wettelijke ongelijkheid droegen de demonstranten roze driehoeken als verwijzing
naar hun lot in de tweede wereldoorlog. Daarmee werd de roze driehoek een
geuzensymbool. Een zichtbare boodschap van verzet.
De kleur roze werd hierna verbonden aan verzet zoals Roze
Zaterdag. Aan zichtbaarheid zoals bij Roze
Maandag in Tilburg. En aan verbondenheid zoals bij Roze50+.
Ook wereldwijd werd de kleur roze omarmt als de kleur
van de LHBTIQ+ gemeenschap. Een daarmee werd roze een kleur van verbondenheid,
verzet en zichtbaarheid.
