De Roze Driehoek

 

In de LHBTIQ+ gemeenschap worden veel dingen als ‘Roze’ aangeduid. Kijk maar naar Roze Zaterdag, Roze Maandag op de kermis van Tilburg en belangen groep voor LHBTIQ+ ouderen Roze50+.

Waar komt die benaming eigenlijk vandaan? Waarom is nou juist de kleur roze symbool geworden voor alles wat onderdeel is van de Regenboogwereld?

Een verklaring hiervoor is terug te voeren op de homovervolging in de Tweede Wereldoorlog.

 

In de Tweede Wereldoorlog werd er in de straf- en concentratiekampen veel waarde gehecht aan het catalogiseren van mensen. Alle gevangenen kregen een gekleurde driehoek opgespeld om aan te geven waarom ze daar zaten. Geel hoorde bij Joden, rood bij politieke gevangenen zoals bijvoorbeeld communisten, zwart was voor zogenaamde asocialen en roze was voor homoseksuele mannen.

De kleur roze lijkt met opzet gekozen omdat in die tijd roze al als uitermate vrouwelijk werd gezien. En een homoseksueel kon geen echte man zijn, die moest wel extreem vrouwelijk zijn.

 

En ja, alleen mannen kregen een roze driehoek wegens ‘afwijkende seksualiteit’. Vrouwen die relaties hadden met andere vrouwen werden gezien als asociaal. Ze gedroegen zich tegennatuurlijk, onvrouwelijk en omdat ze geen kinderen baarden waren ze ‘geen goed lid van de samenleving’.

 

Je kunt je voorstellen waarom na de tweede wereldoorlog de roze driehoek geen positief symbool was. Het herinnerde aan ongewenste zichtbaarheid en illegaliteit. Het werd synoniem aan het gevaar van zichtbaarheid.

 

Dit veranderde in 1970. Een aantal personen wilden een eind maken aan de onzichtbaarheid van de homovervolging en probeerde op 4 mei een krans te leggen tijdens de Nationale Dodenherdenking. Ze werden gearresteerd en afgevoerd voor ze hun plan konden uitvoeren. Ook activisten die flyers uitdeelden over homovervolging werden gearresteerd.

Bij de demonstratie tegen deze arrestaties en het gebrek aan erkenning van het leed wat homo’s was aangedaan en de op dat moment nog wettelijke ongelijkheid droegen de demonstranten roze driehoeken als verwijzing naar hun lot in de tweede wereldoorlog. Daarmee werd de roze driehoek een geuzensymbool. Een zichtbare boodschap van verzet.

 

De kleur roze werd hierna verbonden aan verzet zoals Roze Zaterdag. Aan zichtbaarheid zoals bij  Roze Maandag in Tilburg. En aan verbondenheid  zoals bij Roze50+.

Ook wereldwijd werd de kleur roze omarmt als de kleur van de LHBTIQ+ gemeenschap. Een daarmee werd roze een kleur van verbondenheid, verzet en zichtbaarheid.

 

column: Radicaal eerlijk

 

Mijn kinderen zijn radicaal eerlijk tegen me. Vaak is dat een groot voordeel. Soms is het bewonderingswaardig maar sociaal wat minder handig. En soms kan het ronduit ongemakkelijk zijn.

 

Mijn  jongste kind is niet alleen radicaal eerlijk, ze is ook een onvervalst moederskind. Al van jongs af aan trekt ze naar me toe en als ze steun nodig heeft zoekt ze dat bij mij.

Natuurlijk is haar afhankelijkheid met het opgroeien minder geworden maar als iets spannend is heeft ze mij nog graag in haar nabijheid.

 

In haar transitie ben ik dan ook mee geweest naar alle eerste afspraken . Ik ga niet overal mee naar binnen. Meestal is het voldoende om samen heen te reizen en in de wachtkamer zitten tot ze klaar is. Vaak is dat voldoende om de spanning dragelijk te houden.

Soms vraagt ze me mee naar binnen. Helemaal als er dingen moeten worden verteld over haar medische verleden, over diagnoses en wanneer deze gesteld zijn en over aandoeningen binnen de familie. Dan is het handig een moeder bij je te hebben die al die kennis paraat heeft.

En heel soms vindt ze iets zo spannend dat ze houvast nodig heeft. Ook dan vraagt ze of ik mee naar binnen wil. Ik hoef niets te zeggen. Ik hoef niets te doen. Alleen aanwezig zijn is voldoende.

 

Haar eerste afspraak op de afdeling chirurgie was zo’n afspraak. Voordat het gesprek begon vertelde de verpleegkundige dat ze heel veel informatie ging geven maar ook zeer persoonlijke informatie moest vragen. Mijn dochter gaf aan dat ze het begreep en dat ze het geen probleem vond deze informatie te delen waar haar moeder bij zat.

 

Nou ben ik niet preuts maar een beetje naïef ben ik wel. Er ging een wereld voor me open toen werd ingegaan op de mogelijkheden, keuzes en consequenties. Een beetje ongemakkelijk werd het toen er werd gevraagd naar libido, standjes en voorkeuren. Nou ja, voor mij voelde het een beetje ongemakkelijk. Mijn kind beantwoordde de vragen zonder schaamte.

Tot ik zag dat er een lichtje begon te branden bij haar. “nu heeft u mij gevraagd of ik het ongemakkelijk zou vinden om vragen over mijn lijf en seksleven te beantwoorden in het bijzin van mijn moeder. Volgens mij zijn we iets vergeten. Mam, voel jij je wel oke bij dit alles?”

 

Lief dat ze er aan dacht. Jammer dat het bij het eind van het gesprek was.

Radicaal eerlijk

Als er een titel is die bij me past is het die van Trotse Moeder. Ik ben meer dan trots op mijn kinderen. Ik weet welke weg ze hebben afgelegd. Ik weet op welk pad ze lopen. En ik zie, hoor en weet wat ze dagelijks doen om mee te draaien in een maatschappij die niet altijd voor hen gemaakt lijkt.

 

Vol trots zie ik dat ze ondanks alle weerstand die ze ondervinden zichzelf zijn. Ze verstoppen zich niet. Ze gebruiken geen excuses maar laten wel zien welke bagage ze meedragen. Ze verstoppen zich niet. Ze zijn radicaal eerlijk zichzelf.

 

Het in veiligheid laten opgroeien van bijzondere kinderen is niet altijd makkelijk. Het is vaak hard werken. Veel in de spiegel kijken. Heel veel over jezelf en je normen en waarden leren en erkennen. En het vergt vooral dat wat zij me keihard terug geven. Openheid en radicale eerlijkheid.

 

een van mijn favoriete foto's van ons gezin

Dankzij hun traject heb ik delen van mezelf leren kennen waar ik bang voor was. Kracht, aanwezigheid en zichtbaarheid. Ik was bang dat mijn innerlijke kracht anderen zou beschadigen. Dat mijn aanwezigheid anderen zou overstemmen. Dat mijn zichtbaarheid af zou leiden van wat er toe doet.

 

Hoewel ik apetrots ben op ons trio vind ik het lastig als mensen zeggen bewondering voor mij als moeder te hebben. Of dat ik zo fantastisch ben omdat ik mijn kinderen zo enorm steun. Dat men bewondert hoe hard we hebben gewerkt om ze met alles wat hen bijzonder maakt op te laten groeien tot de mooie mensen die het zijn.

Het voelt als lof voor iets wat volgens mij een volstrekt normaal iets is. Alsof er een andere keus mogelijk was.

Het voelt onterecht omdat alles wat we doen, hebben gedaan en nog zullen doen voortkomt uit liefde. Niets meer of minder.

 

In alle eerlijkheid. Nee, die liefde zorgde er niet voor dat dingen makkelijk gingen. Maar wel dat het vanzelfsprekend was en is dat we het beste voor ze willen. Dat we willen dat ze veilig zijn. Dat ze ouders hebben waar ze terecht kunnen. Dat ze zich geliefd weten. Dat we ondanks strubbelingen, hindernissen, misverstanden en conflicten onvoorwaardelijk van ze houden.

 

 

 

 

Brokeback Mountain

 

Dit jaar is de film Brokeback Mountain twintig jaar oud. En tot mijn schaamte had ik hem nog nooit gezien. Dus toen ik ontdekte dat de film opnieuw in de bioscoop zou worden vertoond greep ik mijn kans.

 

Vooraf was ik gewaarschuwd dat het geen enorme feelgood film was. Ik hoefde geen happy end te verwachten. ( en dat op Valentijnsdag). Waar men niet voor gewaarschuwd had was een impact van totaal andere orde.

 

Iets wat me tijdens de film opviel was het extreme geweld tegen (vermeend) homoseksuele mannen. Heftig, gericht op het geslacht en met de dood tot gevolg. Alsof homoseksuele mannen a. het niet verdienen man te zijn en b. niet verdienen te leven.

De onnoemelijke haat die aan dit geweld te grondslag ligt is hetgeen wat mij het meest bezig houdt.

 

Al sinds de film is afgelopen vraag ik me af waar die intense haat van mannen voor homo mannen vandaan komt. Wat is toch de bedreiging die ze in deze mannen zien? Waar zijn ze toch zo enorm bang voor dat het bestaan van mannen die niet op vrouwen moet worden uitgevaagd. Je zou toch denken dat minder concurrentie op de markt goed zou zijn.

 

Of zal het zo zijn dat ze bang zijn dat homoseksuele mannen zich net zo gedragen als een aantal heteroseksuele mannen? Geen ‘nee’ accepteren. Ongepaste opmerkingen maken. Seksuele handelingen suggereren. Mensen die geen interesse hebben agressief benaderen of uit schelden., misschien zelfs bedreigen. Doordrammen. Of zelfs met geweld seks afdwingen.

Zijn ze misschien bang dat homoseksuele mannen hen zullen behandelen als vrouwen?

 

Ik kom er niet uit. Zulke haat is zover van mijn bed dat ik het echt niet kan begrijpen.

 

Kortom, Brokeback Mountain is een film die tot denken stemt. En een prachtig filmisch verhaal van een onmogelijke liefde. Vergeet Romeo en Julia. Jack en Ennis zijn het toonbeeld van het tragische liefdeskoppel.